De Kreutzersonate

Dat het soms vreemd kan lopen in het leven hoef je niemand te vertellen, maar hoe onverwacht de naam van vioolvirtuoos Rodolphe Kreutzer de geschiedenis inging, dát overkomt maar weinigen. Want toegegeven: je kunt je nog voorstellen dat zijn tijdgenoot Beethoven een vioolsonate aan hem opdroeg, en ook dat dit werk zo beroemd werd dat Tolstoi het zesentachtig jaar later als leidmotiv in een roman verwerkte (die overigens meteen door de Russische overheid werd gecensureerd vanwege de shockerende seksuele moraal..). Maar dat Tolstois vriend Tanejev verliefd werd op diens vrouw, en Tolstoi daarmee in feite de aanzet gaf tot het schrijven van Kreutzersonate, dat maakt het verhaal wel smeuïger. Nog merkwaardiger is het dat  Kreutzer Beethovens werk nooit heeft gespeeld, omdat hij het naar zijn zeggen te moeilijk vond …; en al helemaal onvoorspelbaar moet het voor hem geweest zijn dat we anno 2020 talloze filmpjes op internet sites als Youtube kunnen zien waar violisten – van grootheden tot matige amateurs – zich hebben vereeuwigd met het vastleggen van een Kreutzer etude! Op diverse forums worden studeerstrategieën uitgewisseld om de ‘Kreutzers’ nog sneller en gaver te kunnen spelen. Janáček was als componist van extraverte, sensibele muziek vooral geïnteresseerd in Tolstois thema, en baseerde maar liefst twee van zijn werken op deze huwelijkstragedie. En zo heeft de Kreutzersonate, die niet voor Kreutzer was gecomponeerd, een geheel eigen beeld opgeroepen, én een prachtig concertthema!

Rodolphe Kreutzer (1766-1831)                        Strijkkwartet no.5 in F, op.1

Ludwig van Beethoven (1770-1827)                 Sonate op. 47 in A ‘Kreutzer

Sergej Tanejev (1856-1915)                                Canzona voor cello en piano (uit 10 Romances, op. 26)

Leos Janáček (1854-1928)                                  1e Strijkkwartet (‘de Kreutzersonate’)